Vì Sao Gia Đình Hun Sen Có Thể Thâu Tóm Quyền Lực Campuchia?

Từ lính cách mạng đến quyền lực tuyệt đối

Sinh năm 1952 tại Tbong Khmum, Campuchia, Hun Sen bắt đầu cuộc đời chính trị của mình từ một người lính cách mạng bình thường. Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước bị tàn phá bởi Khmer Đỏ, ông đã có những bước đi táo bạo mà ít người có thể ngờ tới. Sau khi chứng kiến sự tàn bạo của chế độ Pol Pot, Hun Sen đã quyết định bỏ trốn sang Việt Nam vào năm 1977, qua một chuyến vượt biên đầy hiểm nguy, mang theo hy vọng xây dựng một mặt trận kháng chiến chống lại chế độ diệt chủng.

Không chỉ vượt qua một

, Hun Sen còn phải đối mặt với sự nghi ngờ từ chính các đồng minh Việt Nam, những người không tin vào khả năng của một trung đoàn trưởng 25 tuổi. Sau những cuộc thẩm vấn căng thẳng, ông đã chứng minh được năng lực và được Việt Nam hỗ trợ thành lập lực lượng vũ trang đầu tiên của cách mạng Campuchia.

Với sự hỗ trợ của quân tình nguyện Việt Nam, Hun Sen đã lật đổ Khmer Đỏ và xây dựng lại đất nước. Sau chiến thắng này, ông nhanh chóng thăng tiến trong chính trường, từ Bộ trưởng Ngoại giao lên Phó Thủ tướng và cuối cùng trở thành Thủ tướng Campuchia năm 1985, khi mới 33 tuổi.

Với chiến lược sử dụng các trí thức trẻ và quan hệ mật thiết với Liên Xô, Hun Sen đã đưa Campuchia vượt qua khủng hoảng và phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, với việc phải đối mặt với sự cô lập và khó khăn kinh tế, ông đã tìm kiếm các giải pháp chính trị để khôi phục quốc gia, đặc biệt là việc bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc và rút quân tình nguyện Việt Nam khỏi Campuchia.

Những bước chuyển trong chính trị Campuchia đã mở ra cơ hội cứu vãn đất nước khỏi tình trạng hỗn loạn. Mặc dù cuộc chiến chủ yếu diễn ra giữa chính phủ Hun Sen và Khmer Đỏ, nhưng lúc đó đất nước còn tồn tại đến bốn phe phái chính trị lớn: phe Bảo Hoàng của Hoàng thân Sihanouk, phe dân tộc chủ nghĩa của Son Sann, cùng Khmer Đỏ và chính phủ Hun Sen.

Trong bối cảnh đó, hai phe Hun Sen và Sihanouk trở nên nổi bật. Đến năm 1988, bốn bên đã đồng ý tổ chức hội nghị hòa bình tại Indonesia, dẫn đến ba vòng đàm phán. Cuối cùng, vào ngày 23 tháng 10 năm 1991, đại diện của bốn bên cùng 18 quốc gia ký Hiệp định Paris, chính thức kết thúc cuộc nội chiến tại Campuchia.

Với mục tiêu tìm kiếm giải pháp hòa bình nhưng cũng bảo vệ quyền lực, Hun Sen đã phải đối mặt với sự kiên quyết của Sihanouk về việc cho Khmer Đỏ một vị trí trong chính phủ liên hiệp. Mặc dù phản đối, Hun Sen hiểu rằng Hoàng thân vẫn còn ảnh hưởng mạnh mẽ với người dân. Vì vậy, chính phủ liên hiệp được thành lập, trong đó Khmer Đỏ vẫn có hai ghế trong Hội đồng Nhà nước Tối cao, nhưng Hun Sen đã có một kế hoạch riêng để loại bỏ ảnh hưởng của họ.

Trước khi hội nghị Paris diễn ra, Hun Sen và Sihanouk đã ký một thỏa thuận, cam kết trung lập và không liên kết với bất kỳ đảng phái chính trị nào. Đây là bước đi chiến lược để ngăn chặn sự liên kết giữa Khmer Đỏ và phe Hoàng thân, đồng thời tạo điều kiện để Hun Sen tiêu diệt từng thế lực sau này.

Vào cuộc bầu cử chính phủ liên hiệp năm 1993, Đảng Bảo Hoàng và Đảng của Hun Sen giành đa số ghế trong Quốc hội. Hoàng tử Ranariddh, con trai của Sihanouk, trở thành Thủ tướng thứ nhất, còn Hun Sen giữ chức Thủ tướng thứ hai. Tuy nhiên, sự hợp tác giữa hai đảng không kéo dài lâu. Mặc dù cả hai đảng tuyên bố hợp tác, mỗi bên vẫn giữ lực lượng quân sự riêng và kiểm soát các khu vực khác nhau trong chính quyền.

Khi Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) của Hun Sen ngăn cản việc đưa người của Đảng Bảo Hoàng vào các cơ sở, Hoàng thân yêu cầu chia sẻ quyền lực công bằng. Tuy nhiên, khi yêu cầu không được đáp ứng, Ranariddh đã quay lại liên kết với phe đối lập, bao gồm cả Khmer Đỏ, và cố gắng cung cấp vũ khí cho lực lượng của mình. Hậu quả là cuộc đụng độ lớn xảy ra tại Phnom Penh, và CPP giành chiến thắng. Ranariddh phải sống lưu vong, tạo cơ hội cho Hun Sen loại bỏ hoàn toàn ảnh hưởng của Khmer Đỏ trong chính quyền.

Con đường dẫn đến quyền lực tuyệt đối của Hun Sen đã mở rộng. Như một cựu quan chức của CPP nhận xét, Hun Sen là người luôn biết thích nghi với mọi hoàn cảnh miễn là có lợi cho bản thân. Không tin vào một tư tưởng nào ngoài lợi ích cá nhân, ông đã xây dựng một đế chế bất khả xâm phạm tại Campuchia.

Đế chế kinh tế của gia tộc Hun Sen

Trong suốt 38 năm, Hun Sen đã xây dựng một đế chế kinh tế hùng mạnh cho gia đình mình tại Campuchia. Gia tộc này hiện sở hữu hơn

, với tổng giá trị lên tới

, chi phối gần như toàn bộ ngành hàng thiết yếu trong nước. Sự thành công này không chỉ nhờ vào chiến lược kinh doanh mà còn bởi khả năng

. Một ví dụ điển hình là việc

, giúp hàng loạt công ty liên kết với gia đình Hun Sen tránh được kiểm toán, giữ kín những khoản lợi nhuận khổng lồ.

Ngoài ra, gia đình ông còn

để che giấu tài sản.

, phu nhân của Hun Sen, hiện là chủ tịch

, và 71% trong tổng thu nhập

của tổ chức này đến từ Hun Sen và các đối tác của gia đình.

Việc muốn điều tra tài sản của Hun Sen sẽ đối mặt với những

. Con trai ông,

, giữ chức Tư lệnh Cục Tình báo, sẽ ngăn chặn mọi động thái bất lợi, trong khi anh trai

, Chủ tịch Ủy ban chống tham nhũng, kiểm soát mọi cuộc điều tra.

Nhờ vào những

, các con của ông đã kết hôn với những người có quyền lực trong quân đội, cảnh sát và các tập đoàn lớn, giúp gia đình củng cố sức mạnh chính trị. Mối quan hệ của Hun Sen với