Vì Sao VINFAST Là Nước Cờ Mạo Hiểm Với Tham Vọng Toàn Cầu?

Đường đến Nasdaq

VinFast, được thành lập vào năm 2017 bởi Vingroup – tập đoàn đa ngành của tỷ phú Phạm Nhật Vượng, nhanh chóng vươn lên trở thành cái tên tiêu biểu của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Cái tên VinFast mang ý nghĩa sâu sắc: “Việt Nam – Phong cách – An toàn – Sáng tạo – Tiên phong”, thể hiện khát vọng phát triển ngành sản xuất ô tô trong nước.

Khởi đầu với các dòng xe chạy xăng như Fadil và Lux, VinFast đã tạo được dấu ấn mạnh mẽ trên thị trường. Tuy nhiên, bước ngoặt lớn xảy ra vào cuối năm 2021 khi công ty trình làng chiếc xe điện đầu tiên, VF e34, với mức giá khoảng 900 triệu đồng. Quyết định táo bạo hơn nữa đến vào đầu năm 2022 khi VinFast chính thức ngừng sản xuất xe động cơ đốt trong, tập trung hoàn toàn vào dòng xe điện và hướng đến thị trường quốc tế.

Việt Nam với hơn 100 triệu dân và doanh số ô tô nội địa đạt 500.000 chiếc vào năm 2022 vẫn là một thị trường còn nhỏ so với các cường quốc xe hơi như Mỹ. Để hiện thực hóa tham vọng toàn cầu, VinFast đã chọn Mỹ làm bệ phóng chiến lược. Phòng trưng bày tại California ra mắt, 999 chiếc ô tô điện được vận chuyển đến Mỹ vào tháng 11/2022 và giao đến tay khách hàng chỉ sau 4 tháng.

Và đỉnh cao là sự kiện VinFast gắn tên mình trên sàn chứng khoán Nasdaq, chỉ trong vòng 2 năm đầy nỗ lực. Tuy nhiên, hành trình này có lẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu đi một nhân vật quan trọng phía sau.

Thương vụ niêm yết qua SPAC

Lawrence Ho, con trai của “vua sòng bài” quá cố Stanley Ho và Chủ tịch Black Spade Capital, được xem là người đóng vai trò quan trọng trong việc giúp VinFast niêm yết trên sàn Nasdaq. Thông qua thương vụ sáp nhập với

, một công ty SPAC thuộc hệ sinh thái của mình, VinFast đã chính thức xuất hiện trên thị trường chứng khoán Mỹ.

SPAC – hay còn gọi là "công ty mua lại theo mục đích đặc biệt" – bản chất chỉ là một vỏ bọc không kinh doanh, được tạo ra để sáp nhập với một công ty mục tiêu và đưa công ty đó lên sàn chứng khoán. Trong trường hợp này, Black Spade đã hợp nhất với VinFast, nắm giữ 1% cổ phần, trong khi 99% còn lại thuộc về Vingroup.

Tuy nhiên, thương vụ này không thực sự mang lại nguồn vốn lớn. Hơn 80% cổ đông của Black Spade đã nhanh chóng rút vốn, khiến VinFast chỉ huy động được khoảng

, một con số khiêm tốn so với mức đốt tiền hơn

Từ khi chuyển sang sản xuất xe điện, VinFast liên tục ghi nhận các khoản lỗ khổng lồ: gần

năm 2022 và hơn

năm 2023. Đến nay, nguồn hỗ trợ chính của VinFast vẫn đến từ Vingroup và ông Phạm Nhật Vượng – người đã rót hơn

và nâng tổng thanh khoản lên

Tuy vậy, với tốc độ tiêu tốn hiện tại, khoản thanh khoản này có thể hết sạch chỉ trong vòng một năm. Điều đó cho thấy, thương vụ niêm yết thông qua SPAC không mang lại nhiều giá trị tài chính thực tế cho VinFast. Nhưng nếu vậy, mức định giá

sau ngày đầu niêm yết thực sự có ý nghĩa gì?

Thách thức tại thị trường Mỹ

Người Việt thường nói:

Nhưng có vẻ như câu nói này không mấy phù hợp khi áp dụng vào các doanh nghiệp xe điện niêm yết tại Mỹ. Trong năm 2020 và 2021, làn sóng SPAC đã đưa nhiều công ty xe điện ra mắt công chúng với mức định giá không tưởng. Hãy nhìn vào Lucid và Rivian: cả hai từng được định giá lần lượt 91 tỷ USD và 121 tỷ USD, chỉ để rồi giá trị lao dốc thê thảm, trở thành bài học đắt giá cho các nhà đầu tư.

Với VinFast, dù việc niêm yết trên sàn Nasdaq là cột mốc đáng tự hào của doanh nghiệp Việt, nhưng diễn biến cổ phiếu trong những ngày đầu giao dịch lại đi theo mô hình quen thuộc. Giá cổ phiếu VFS tăng vọt từ

chỉ trong vòng 2 tuần, đẩy vốn hóa thị trường từ

, vượt qua cả các thương hiệu lớn như Mercedes-Benz, BMW hay Ford. Nhưng rồi chỉ sau hơn một tháng, cổ phiếu lao dốc không phanh xuống

, kéo vốn hóa giảm hơn

Sự biến động này, theo các chuyên gia, phần lớn đến từ lượng cổ phiếu giao dịch tự do quá thấp. Với chỉ

trên tổng số

, giá dễ dàng bị thao túng bởi các áp lực mua nhỏ, tạo ra mức định giá không phản ánh giá trị thực.

Trong nước, câu chuyện của VinFast cũng không kém phần sôi động. Một vụ việc điển hình là vào năm 2021, khi Youtuber Trần Văn Hoàng của kênh GoGo TV với hơn

chia sẻ trải nghiệm không mấy tích cực với mẫu xe Lux A2.0. Những lời phàn nàn về chất lượng xe đã dẫn đến cuộc kiện tụng giữa VinFast và Hoàng, khiến hình ảnh thương hiệu ít nhiều bị ảnh hưởng.

Dù vậy, hai năm trôi qua, VinFast dường như đã không còn để tâm đến những tranh cãi nhỏ lẻ. Câu hỏi lớn hơn vẫn là: liệu họ có thể vượt qua những thách thức trên hành trình chinh phục thị trường xe điện toàn cầu?