Phú Quốc Đón APEC 2027: Cơ Hội Vàng Nhưng Chưa Sẵn Sàng?

Quá tải và những thách thức cấp bách

Lịch sử hàng không Phú Quốc khởi nguồn từ những năm 1930, khi người Pháp xây dựng sân bay đầu tiên tại Dương Đông, phục vụ mục đích cai trị thuộc địa. Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, đến năm 2012, cảng hàng không quốc tế Phú Quốc (PQC) chính thức đi vào hoạt động, với tổng vốn đầu tư hơn 16.000 tỷ đồng. Được thiết kế theo tiêu chuẩn 4E của ICAO, sân bay có khả năng tiếp nhận các loại máy bay thân rộng như Boeing 777 và Airbus A350, với công suất ban đầu 2,65 triệu hành khách/năm.

Tuy nhiên, sự bùng nổ du lịch tại “đảo ngọc” nhanh chóng đẩy PQC vào tình trạng quá tải. Đến năm 2018, nhà ga được cải tạo, nâng công suất lên 4 triệu hành khách/năm, nhưng chỉ sau chưa đầy 7 năm, con số này đã bị vượt qua. Năm 2024, sân bay Phú Quốc tiếp đón hơn 4,1 triệu lượt khách, trong đó gần 2 triệu là khách quốc tế. Các dịp cao điểm, như Tết Nguyên đán, chứng kiến số chuyến bay hạ cánh lên tới 140 lượt/ngày, gây ùn tắc nghiêm trọng.

Không chỉ quá tải, dịch vụ tại PQC cũng chưa đáp ứng kỳ vọng. Hành khách than phiền về thời gian làm thủ tục kéo dài, đặc biệt là tại khu vực xuất nhập cảnh chỉ có 7 quầy thủ công và 2 quầy tự động—quá ít so với tiêu chuẩn khu vực. Trong khi sân bay Changi (Singapore) sở hữu 800 làn tự động giúp rút ngắn thời gian nhập cảnh xuống chỉ vài chục giây, thì tại PQC, quy trình này có thể kéo dài cả tiếng đồng hồ.

Chưa dừng lại ở đó, cơ sở hạ tầng tại sân bay cũng không theo kịp nhu cầu. Ghế chờ hạn chế, thiếu ổ cắm sạc, cùng dịch vụ tiện ích nghèo nàn khiến PQC bị đánh giá thấp về trải nghiệm hành khách. Đây là rào cản lớn đối với tham vọng đưa Phú Quốc trở thành điểm đến hàng đầu khu vực.

Dự báo cho thấy, du lịch Phú Quốc sẽ tiếp tục bùng nổ trong những năm tới. Theo Agoda, lượng tìm kiếm điểm đến này tăng 266% trong năm 2025, với sự quan tâm đặc biệt từ du khách Hàn Quốc và Đài Loan. Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cũng dự báo sản lượng hành khách qua PQC có thể đạt 7 triệu lượt/năm vào năm 2025—gấp gần hai lần công suất hiện tại.

Những con số này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cấp hạ tầng sân bay. Hiện tại, các đề xuất mở rộng đã được đưa ra, bao gồm xây dựng thêm đường băng thứ hai và một nhà ga quốc tế riêng biệt. Tuy nhiên, để hiện thực hóa những kế hoạch này, cần có sự phối hợp từ nhiều bên, từ chính quyền trung ương đến các nhà đầu tư tư nhân.

Việc cải thiện hạ tầng hàng không không chỉ giúp đảm bảo thành công của APEC 2027, mà còn tạo tiền đề cho Phú Quốc vươn lên thành điểm đến du lịch tầm cỡ thế giới. Nếu không sớm tháo gỡ nút thắt này, đảo ngọc có thể bỏ lỡ cơ hội vàng để khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc tế.

Cơ hội bứt phá nhưng áp lực lớn

Theo Quy hoạch phát triển sân bay đến năm 2050, cảng hàng không quốc tế Phú Quốc (PQC) dự kiến mở rộng để đạt công suất 10 triệu khách vào năm 2030 và 18 triệu khách vào năm 2050. Tuy nhiên, với tốc độ phát triển du lịch hiện nay, liệu Phú Quốc có thể chờ đợi đến thời điểm đó?

Câu trả lời là không. APEC 2027 đang đến gần, đặt ra yêu cầu cấp bách về nâng cấp hạ tầng hàng không. Trong tuần lễ cấp cao, PQC dự kiến tiếp đón 30-50 chuyên cơ, bao gồm cả Không lực Một của Mỹ hay Boeing 747 phục vụ lãnh đạo Trung Quốc. Tuy nhiên, với cơ sở vật chất hiện tại, đặc biệt là sân đỗ chỉ đủ chỗ cho tám máy bay thân hẹp Airbus A320, sân bay Phú Quốc sẽ khó đáp ứng nhu cầu.

Năm 2017, Đà Nẵng đối mặt với thách thức tương tự. Chỉ trong 18 tháng, một nhà ga quốc tế và nhà khách VIP đã được xây dựng, nâng năng lực phục vụ lên 1.600 hành khách/giờ, mở rộng sân đỗ lên 75 vị trí. Cơ sở hạ tầng này không chỉ góp phần vào thành công của APEC 2017 mà còn thúc đẩy du lịch, kinh tế địa phương.

Tương tự, Indonesia đã đầu tư nâng cấp sân bay Ngurah Rai trước APEC 2013. Nhà ga mới không chỉ bảo đảm sự kiện diễn ra suôn sẻ mà còn tạo cú hích cho ngành du lịch Bali, giúp nền kinh tế địa phương bứt phá mạnh mẽ sau hội nghị.

Những bài học này cho thấy, đầu tư vào hạ tầng hàng không không chỉ phục vụ APEC, mà còn là nền tảng giúp Phú Quốc cất cánh, thu hút du khách và mở rộng cơ hội phát triển kinh tế trong dài hạn.

Đi tìm giải pháp cấp thiết

Trước yêu cầu cấp bách từ APEC 2027, việc mở rộng sân bay Phú Quốc (PQC) không thể chậm trễ. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn vốn nhà nước đang ưu tiên cho các dự án chiến lược như cao tốc Bắc – Nam hay sân bay Long Thành, liệu có nên tiếp tục chờ đợi hay tìm kiếm một hướng đi mới?

Kêu gọi vốn tư nhân trong đầu tư sân bay không còn xa lạ, mà đang trở thành xu thế toàn cầu. Singapore đã thành công khi huy động CapitaMalls Asia góp 49% vốn vào dự án nhà ga T5 của sân bay Changi. Thái Lan cũng giao quyền khai thác nhiều sân bay cho tư nhân, trong khi Campuchia đã nhượng quyền ba sân bay lớn nhất cho tập đoàn ADP của Pháp.

Tại Mỹ, 74% trong số hơn 19.600 sân bay thuộc sở hữu tư nhân, cho thấy đây là mô hình phổ biến, giúp giảm gánh nặng ngân sách và thúc đẩy sự phát triển linh hoạt của hạ tầng hàng không.

Việt Nam cũng đã có những thành công với mô hình này. Sân bay Vân Đồn tại Quảng Ninh, được tư nhân đầu tư hoàn toàn, chỉ mất 24 tháng để hoàn thiện. Dự án Gia Bình tại Bắc Ninh cũng cam kết hoàn thành trong vòng 12 tháng, với mục tiêu trở thành điểm đón tiếp nguyên thủ quốc gia. Ngoài ra, hàng loạt sân bay như Sa Pa, Quảng Trị và Côn Đảo cũng đang chuyển hướng sang mô hình hợp tác công tư.

Việc xã hội hóa mở rộng sân bay Phú Quốc không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ mà còn tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân tham gia vào sự kiện trọng đại của đất nước. Đây không chỉ là bước chuẩn bị cần thiết cho APEC 2027 mà còn là cơ hội nâng tầm hạ tầng hàng không, tạo động lực phát triển kinh tế dài hạn cho đảo ngọc.

APEC 2027 không chỉ là một sự kiện quốc tế quan trọng, mà còn là cơ hội vàng để Phú Quốc bứt phá, định vị mình như một trung tâm du lịch và kinh tế hàng đầu khu vực. Nhưng cơ hội chỉ thực sự trở thành hiện thực nếu thành phố đảo có đủ hạ tầng để đáp ứng sự phát triển.

Giờ là lúc hành động. Với quyết tâm và sự chung tay của toàn xã hội, việc nâng cấp sân bay Phú Quốc không chỉ phục vụ APEC 2027 mà còn đặt nền móng cho tương lai bền vững. Khi cánh cửa hạ tầng được mở rộng, Phú Quốc sẽ không chỉ đón nhận những vị khách danh giá, mà còn sẵn sàng vươn xa, sánh ngang với các điểm đến hàng đầu thế giới.